جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
303
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
فشارى كه ناگزير در سرحدات شمال غربى و شمال شرقى تحمل مىنمايد با پيش - كشيدن دعاوى ارضى در اين حدود مايهء تسكين خاطر براى خويش فراهم سازد . 1 - ذو الفقار به سيستان - خط مرزى كه در اينجا موردنظر است از لحاظ طبيعى به چهار ناحيه تقسيم مىشود كه به درجات مختلف هركدام ثبات كافى و يا وضع سياسى متغير داشته است . قسمت اول اين نقشه مربوط به ناحيهايست از ذو الفقار ، تا حدود شمالى سيستان كه بالغ بر سيصد ميل است . از موقعى كه هرات و توابع آن از خراسان انتزاع يافته است در اين قسمت مرز مشتركى بين دو كشور وجود داشته كه كموبيش مورد قبول هردو طرف بوده است بدون آنكه هيچ موقع خط مرزى تعيين شده باشد و همين امر سبب تجديد اختلافات گرديده كه برحسب معمول يا در اثر نزاع سركردههاى محلى و يا راجع به حق تصرف آبهائى است كه گرانبهاترين و گاهى نيز يگانه سرمايهايست كه طبيعت در اين حدود به وديعه نهاده است . يكى از موارد اختلاف بين ايران و افغانستان كه ديرزمانى قبل از مسافرتم به آن حدود وجود داشته راجع به ناحيهء مرزى هشتادان در موازات خط بين كوهستان و غوريان بوده است . انگليسىها كه در اين قبيل امور به منظور ميانجيگرى مورد مراجعه قرار مىگيرند و چندبار هم به اين كار پرداختهاند كه غير از دردسر ثمرى نداشته است باز براى حكميت دعوت شدند و رأى هم در اينباره داده شده است كه بايد اظهار كنم چنان كه مكگرگور معتقد بود يك نتيجه برجسته داشته كه هردو طرف را ناراضى ساخته است . من فقط از آن جهت به اين موضوع اشاره مىكنم كه در اين نواحى ، مرزى هنوز درست معين نيست و در كمتر نقطهاى مشخصات طبيعى وجود دارد كه غالبا از پيش - آمدهاى عادى است . بعلاوه افرادى در آن حدود هستند كه توجه چندانى به پستها و علامات مرزى ندارند . 2 - سيستان - ناحيهء دوم سرحد سيستان است كه هيأت مرزى انگليس و ايران و افغانستان به رياست سر . اف . گلداسميد در سال 1872 تشكيل و حدود